بلاگ, مطالب تخصصی
تقویت درختان در زمستان: ۱۰نکته مهم
ده نکته طلایی برای تقویت درختان در زمستان
بسیاری از باغداران تازهکار با شروع فصل سرما و پس از خزان درختان، ابزارآلات باغبانی و باغداری را کنار میگذارند و تا بهار سال بعد به باغ سر نمیزنند و فکر میکنند وقتی که درخت به خواب رفته و فعالیت خاصی در زمستان ندارد، نیازی به مراقبت، تغذیه و حتی سمپاشی نیست و تمام کارها را همزمان با شروع بهار انجام میدهند. در حالی که فصل زمستان زمان طلایی برای تقویت، اصلاح فرم و آفاتزدایی از درختان است و نباید از این فصل غافل شد. رشد و نمو، حفظ سلامت و باردهی و مقاومسازی درختان در سال آینده رابطه مستقیمی با فعالیتهای پس از خزان و زمستانه باغدار دارد.
در ادامه، نکات طلایی فعالیت در زمستان شرح داده میشوند:
۱. رنگ محافظ تنه
یکی از نکات مهم قابل توجه در باغات میوه پس از خزان کامل درخت، ریختن برگها و تابش مستقیم نور خورشید به تنه درخت در روز است که باعث بروز عارضههای تنهسرخی و ترکخوردن پوست میشود. از این رو، تنهمالی با رنگ محافظ تنه سفید باعث بازتاب نور خورشید و کاهش خسارت شده و از بروز عارضههای پوستی جلوگیری میکند.
۲. محافظت از نهالهای جوان
نهالهای یک یا دو ساله که توانایی تحمل سرمای شدید و یخبندان زمستان را ندارند، با قرار دادن آنها در پوششهای محافظ پلاستیکی، مقاومت بیشتری در برابر سرما پیدا میکنند و از آسیبدیدگی و سرمازدگی در امان میمانند. بسیاری از باغداران از فومهای پلاستیکی لوله برای این کار استفاده میکنند. با برش زدن و قرار دادن نهال در آن، تا درصد زیادی از سرمای زمستان در امان میماند.
۳. شخم زمستانه زمین
بسیاری از آفات در خاک زمستانگذرانی میکنند و پس از خزان کامل درختان در زمستان به عمق ۵ تا ۱۰ سانتیمتری زمین رفته و فصل خواب را سپری میکنند. شخم زدن زمین در این فصل، علاوه بر راحت کردن کوددهی و بهبود تخلخل خاک، باعث برهم خوردن کلونی آفات شده و نفوذ بهتر آب به عمق زمین را ممکن میکند و آفات را از بین میبرد.
۴. یخآب زمستانه
پس از شخم زمستانه، یخآب با آبیاری سنگین زمین در سردترین روزهای زمستان باعث یخ زدن آب و از بین رفتن آفاتی مانند کرم سفید ریشه و دیگر آفات زمستانگذران میشود. توجه داشته باشید قبل از انجام این کار، دمای مناسب را بررسی کنید تا مجبور به آبیاری سنگین دوباره نشوید. با رَصد آب و هوای منطقه، همزمان با بارش برف بهترین زمان انجام این عملیات است؛ چرا که پس از برف دما به شدت افت میکند.
۵. هرس درختان
مسئلهای بسیار مهم و مؤثر در سلامت و باردهی درختان، هرس است. نکات کلی هرس که باید رعایت شود شامل: ضدعفونی ابزار هرس (قیچی، اره و شاخهزنها)، ضدعفونی شاخههای هرسشده با چسب باغبانی و خارج کردن شاخههای آلوده از باغ میباشد. همچنین شناخت فرمهای مختلف هرس از شِلجَمی و هرمی گرفته تا جامی و انتخاب فرم مناسب برای هر درخت اهمیت بسیار بالایی در تقویت و باردهی درختان دارد.
۶. چالکود و کانالکود
ایجاد چالکود و کانالکود به اندازه تاج درختان و با در نظر گرفتن سن و نیاز درخت، یکی از روشهای تقویتی مهم است. هدف از این کار این است که در سال آینده و همزمان با گرم شدن خاک و بیدار شدن درخت، عناصر غذایی مورد نیاز در اختیار ریشه قرار گیرد و برای تغذیه و رشد و سایزگیری میوهها مشکل تغذیهای وجود نداشته باشد.
بعضی از کود ها مثل کود فروت ست و کود فسفات مایع میتواند در فصل ها گرم تر به حفظ گیاه در زمستان کمک کند ، با خرید فروت ست و خرید کود فسفات مایع به حفظ گیاه خود کمک کنید.
۷. استفاده از قارچکشهای مسی
پس از هرس درختان، قسمتهای هرسشده و آلوده باید از باغ خارج و سوزانده شوند و محلولپاشی با یکی از قارچکشهای مسی مانند بروفیکس، اکسیکلرورمس یا نوردکس انجام شود. این اقدام از بروز بیماریهای قارچی و باکتریایی در سال آینده تا حد زیادی جلوگیری میکند. توجه داشته باشید هر سال دفعات متعددی باید برای ضدعفونی و مقاومسازی گیاهان و درختان از قارچکشهای پایه مس استفاده کرد و مهمترین آن پس از هرس در زمستان و روز بعد از بارندگیهای اوایل بهار میباشد.
۸. تنهمالی بُردو
یکی از معروفترین ترکیبات حفاظتی برای کنترل باکتریها و قارچها، که بهصورت تنهمالی استفاده میشود، بردو است. این ترکیب از خمیر بهدستآمده از سولفات مس و آهک تهیه میشود و پس از ترکیب به رنگ آبی مایل به سبز درمیآید. در درختان هستهدار مانند گیلاس، زردآلو، هلو و آلو که به بیماری شانکر باکتریایی دچار هستند، ابتدا باید شیره تنه درخت تراشیده و سپس از بردو استفاده کرد. نکته مهم در استفاده از این ترکیب، نسبت دقیق اجزا است که بهتر است با افراد باتجربه یا کارشناسان منطقه مشورت شود.
۹. سمپاشی زمستانه
ترکیب یک حشرهکش فسفره (بدبو) مانند اتیون با روغن امولسیونشونده در زمستان بهعنوان سم زمستانه شناخته میشود. بسیاری از آفات در شکاف پوست درختان، حاشیه باغ و علفهای هرز زمستانگذرانی میکنند. سم زمستانه علاوه بر کنترل این آفات، شدت و خسارت حشراتی مانند کنه را در سال بعد کاهش داده و بسیار مؤثر است.
۱۰. حفظ بهداشت باغ
اواخر پاییز پس از ریزش برگها در کف باغ و زیر درختان، لابهلای برگها بهترین مکان برای زمستانگذرانی آفات مختلف و تجمع قارچها و باکتریها است. از اقدامات مهم، حفظ بهداشت و جمعآوری کامل برگها و دفع آنها همراه با شاخههای شکسته و آلوده میباشد تا از تکثیر آفات و بیماریها جلوگیری شود. توجه داشته باشید استفاده از برگها در چالکود و همراه با کود گاوی نمیتواند مؤثر باشد. قبل از استفاده باید بوسیله آسیاب و خردکن به ذرات ریزتری تبدیل و به نسبت صحیح با کودهای گاوی و یا کود اسب ترکیب شود.
نتیجهگیری
زمستان، فصلی سرنوشتساز برای درختان است. توجه به نکات کلیدی مانند رنگمالی تنه، محافظت از نهالها، شخم و یخآب زمستانه، هرس اصولی، چالکود و استفاده از قارچکشها و سمپاشی بهموقع، موجب افزایش مقاومت، رشد بهتر و باردهی بیشتر در سال آینده میشود. در واقع، اقدامات هوشمندانه در زمستان پایهگذار سلامت و بهرهوری درختان در فصلهای رویشی است.
باغداری موفق تنها به رسیدگی در فصل رشد محدود نمیشود، بلکه آغاز آن از دل سرمای زمستان شکل میگیرد. هر میزان دقت و سرمایهگذاری در این فصل، بهصورت مستقیم در کیفیت محصول و کاهش هزینههای درمانی و مبارزه با آفات در سال بعد بازتاب پیدا میکند. بنابراین، باغدارانی که زمستان را فرصتی طلایی میدانند، همواره در بهار و تابستان شاهد درختانی سالمتر و پربارتر خواهند بود.